O Dawid Jan Walczak

Prawnik, doktorant w dziedzinie nauk prawnych. Zajmuje się prawem cywilnym, ze szczególnym uwzględnieniem prawa spadkowego. Autor bloga FormalnościSpadkowe.pl.

Zdolność do dziedziczenia to zdolność do bycia spadkobiercą. Ustalenie kto może dziedziczyć jest bardzo ważne zarówno podczas planowania spadkowego jak i podczas załatwiania formalności spadkowych. Ten artykuł wyjaśnia, kto może być spadkobiercą, a więc kto może cokolwiek odziedziczyć.

Co to jest zdolność do dziedziczenia

Zdolnością do dziedziczenia nazywa się zdolność nabywania praw i obowiązków drogą dziedziczenia, a więc zdolność do nabycia spadku lub zapisu. Prościej mówiąc „zdolność do dziedziczenia” to zdolność do bycia spadkobiercą. Osoba, która nie posiada zdolności do dziedziczenia nie będzie więc mogła dziedziczyć. Zdolność do dziedziczenia ustala się na chwilę otwarcia spadku (więcej na ten temat możesz przeczytać w artykule Otwarcie spadku – co to znaczy, że spadek się otworzył?).

Ogólną zasadą jest, że zdolność do dziedziczenia przysługuje wtedy, gdy dana osoba żyje w chwili śmierci spadkodawcy (lub mówiąc ściślej: w chwili otwarcia spadku). Jeśli zaś chodzi o pozostałe podmioty (osoby prawne) to – co do zasady – powinny istnieć w chwili śmierci spadkodawcy.

Zdolność do dziedziczenia to zdolność do bycia spadkobiercą. Więcej na temat spadku możesz przeczytać w artykule Co to jest spadek i co wchodzi w skład spadku?.

Osoba fizyczna (czyli po prostu człowiek)

Zgodnie z przepisami nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku. Oznacza to, że zasadniczo dziedziczyć może jedynie taka osoba, którą w chwili śmierci spadkodawcy już żyje i jeszcze żyje. Mówi się, że żeby dziedziczyć należy „przeżyć spadkodawcę”.

Dziecko nienarodzone (nasciturus)

Szczególnym przypadkiem spadkobiercy jest tzw. nasciturus, czyli dziecko, które zostało poczęte przed śmiercią spadkodawcy, lecz do chwili jego zgonu jeszcze się nie urodziło. Takie dziecko również może dziedziczyć po spadkodawcy, ale pod warunkiem, że urodzi się żywe. Jeżeli dziecko urodzi się martwe, to nie dziedziczy po spadkodawcy i jest pomijane przy ustalaniu kręgu spadkobierców. Jeżeli dziecko urodzi się żywe i następnie umrze, to również jest spadkobiercą po spadkodawcy, nawet jeżeli jego śmierć nastąpi bardzo szybko, np. godzinę po urodzeniu. 

Warto mieć przy tym na uwadze, żę w razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe. Domniemanie to można jednak podważyć – należy wówczas wykazać, że dziecko urodziło się martwe (bądź też płód został poroniony). 

Cudzoziemiec

Konieczne jest także omówienie zasad dziedziczenia spadku przez spadkobiercę będącego cudzoziemcem – są one podobne do tych jakie obowiązują dla spadkobiercy będącego obywatelem polskim. Cudzoziemiec może dziedziczyć zarówno przedmioty majątkowe będące ruchomościami, jak i nieruchomości, przy czym w przypadku dziedziczenia testamentowego nieruchomości cudzoziemiec może być obowiązany do uzyskania stosownego zezwolenia na to nabycie. Zezwolenie jest wydawane na wniosek cudzoziemca, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesienie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesienie również minister właściwy do spraw rozwoju wsi.

Osoby prawne i jednostki nieposiadające osobowości prawnej

Spadkobiercami mogą być również osoby prawne oraz jednostki nieposiadające osobowości prawnej, czyli:

  1. Spółki prawa handlowego, czyli:
    • Spółka jawna,
    • Spółka partnerska,
    • Spółka komandytowa,
    • Spółka komandytowo-akcyjna,
    • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.),
    • Spółka akcyjna (S.A.),
  2. Fundacje,
  3. Organizacje pożytku publicznego,
  4. Gminy.

Fundacja ustanowiona w testamencie

Ciekawym wyjątkiem od ogólnej zasady, że podmiot musi istnieć w chwili śmierci spadkodawcy, jest fundacja ustanowiona w testamencie. Prawo pozwala, by po śmierci nasz majątek (lub jego część) został przeznaczony na utworzenie fundacji. Wymaga to jednak wyraźnego wskazania w testamencie. Fundacja taka zostanie spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu. Jeżeli zatem zmarły pozostawił po sobie testament, w którym zdecydował, żeby po jego śmierci utworzona została fundacja, to będzie ona spadkobiercą (pod warunkiem, że zostanie wpisana do rejestru).


Podstawa prawna

Kodeks cywilny:
Art. 927 [Zdolność do dziedziczenia] 
§ 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.
§ 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.
§ 3. Fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu

Chwila otwarcia spadku jest niezmiernie ważna dla dopełnienia wszelkich formalności spadkowych. Jej dokładne określenie jest istotne, gdyż stanowi punkt odniesienia dla wielu ustaleń. Z tego artykułu dowiesz się co to jest otwarcie spadku oraz jakie są jego skutki.

Co to znaczy, że spadek się otworzył?

„Otwarcie spadku” jest pojęciem o charakterze technicznoprawnym i oznacza chwilę śmierci spadkodawcy oraz związane z nią dziedziczenie. Innymi słowy mówiąc, że spadek po kimś się otworzył, mamy na myśli to, że dana osoba zmarła, a jej majątek „zmienił się” w spadek. Z chwilą śmierci spadkodawcy należące do niego prawa i obowiązki stają się spadkiem i w drodze dziedziczenia przechodzą na spadkobierców. 

Więcej na temat spadku możesz przeczytać w artykule Co to jest spadek i co wchodzi w skład spadku?.

Chwila otwarcia spadku

Warto zauważyć, że Kodeks cywilny mówi o chwili, a nie o dniu śmierci spadkodawcy. Moment otwarcia spadku oznacza się bowiem nie tylko co do dnia, ale i co do godziny, a nawet – jeżeli to jest możliwe – co do minuty. Dokładność w określeniu chwili śmierci okazuje się szczególnie uzasadniona wówczas, gdy dwie osoby, które wzajemnie byłyby powołane z ustawy do dziedziczenia po sobie w najbliższej kolejności (np. małżonkowie), zmarły tego samego dnia. W zależności od tego, czy śmierć ich nastąpiła jednocześnie, czy też w dającym się ustalić odstępie czasowym, krąg spadkobierców dziedziczących z ustawy po każdej z tych osób, jak również skład spadku będą przedstawiać się w inny sposób.

Dokumentem, na podstawie którego ustala się chwilę śmierci człowieka, jest akt zgonu, w którym zamieszcza się m.in. datę i godzinę śmierci. Dokument taki jest aktem stanu cywilnego i w związku z tym ma szczególną moc prawną, ponieważ stanowi wyłączny dowód okoliczności w nim stwierdzonych.

Skutki otwarcia spadku

Otwarcie spadku wywołuje wiele skutków. Najważniejsze wśród nich to:

  1. dziedziczenie, czy mówiąc precyzyjniej zmiana podmiotu praw i obowiązków składających się na spadek;
  2. nabycie zapisu windykacyjnego;
  3. początek biegu terminu na zakwestionowanie ważności testamentu;
  4. powstanie roszczenia o wykonanie zapisu zwykłego;
  5. rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia niektórych roszczeń związanych ze spadkiem;
  6. rozpoczęcie biegu 3-letniego terminu do wystąpienia z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego;
  7. możliwe rozpoczęcie biegu terminu zasiedzenia przez współspadkobiercę nieruchomości stanowiącej element spadku.

Dlaczego istotne jest dokładne ustalenie chwili otwarcia spadku?

Dokładne ustalenie, kiedy spadkodawca zmarł, a mówiąc ściślej, kiedy spadek po nim się otworzył, jest sprawą zasadniczą przy dopełnianiu wszelkich formalności spadkowych. Chwila śmierci (otwarcia spadku) jest przyjmowana jako punkt odniesienia dla wielu ustaleń. Przede wszystkim na chwilę śmierci spadkodawcy ustala się:

  1. stan prawny właściwy do oceny skutków śmierci w kontekście prawa spadkowego (przepisy prawa często się zmieniają i co do zasady dziedziczenie odbywa się zgodnie z regułami obowiązującymi w chwili śmierci spadkodawcy);
  2. skład majątku, który jest przedmiotem dziedziczenia (ma to kluczowe znaczenie dla przeprowadzenia działu spadku oraz dla obliczenia należnego zachowku);
  3. krąg spadkobierców posiadających zdolność dziedziczenia (czyli kto może dziedziczyć);
  4. czy małżonek zmarłego pozostawał z nim w separacji oraz czy przysługuje mu uprawnienie do korzystania z mieszkania (lub domu) i urządzeń które się w nim znajdują;
  5. czy małżonek lub osoba bliska zmarłego zamieszkiwała wspólnie z nim;
  6. czy skuteczne jest powołanie spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu;
  7. czy osoby uprawnione do zachowku spełniają kryteria pozwalające im domagać się kwoty pieniężnej w wysokości 2/3 udziału spadkowego.

Podstawa prawna

Kodeks cywilny:
Art. 924 [Chwila otwarcia spadku] Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Art. 925 [Nabycie spadku] Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Określenie co wchodzi w skład spadku jest sprawą kluczową w kontekście dziedziczenia. Jednym z kryteriów wyróżniających prawa i obowiązki podlegające dziedziczeniu jest brak ścisłego związku ze zmarłym. Z tego artykułu dowiesz się jak określić czy dane prawa (lub obowiązki) są ściśle związane ze spadkodawcą.

Spadek a prawa i obowiązki ściśle związane ze zmarłym

Określenie które prawa i obowiązki są ściśle związane ze spadkodawcą jest konieczne do ustalenia co wchodzi w skład spadku. Jest to jedno z czterech kryteriów, pozwalających określić skład spadku pozostawionego przez zmarłego. Do spadku bowiem należą prawa i obowiązki zmarłego, które jednocześnie spełniają cztery wymagania:

  • mają charakter cywilnoprawny,
  • mają charakter majątkowy,
  • nie są ściśle związane z osobą zmarłego,
  • nie przechodzą na inne osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Jeśli więc ustalimy, że dane prawo lub obowiązek było ściśle związane ze zmarłym to będziemy mieć pewność, że nie wejdzie w skład spadku, a więc nie będzie mogło zostać odziedziczone.

Więcej na ten temat możesz przeczytać w artykule Co to jest spadek i co wchodzi w skład spadku?.

Jak ustalić które prawa i obowiązki są ściśle związane ze spadkodawcą?

Wyłączenie ze spadku określonych praw i obowiązków majątkowych, ze względu na ich ścisły związek ze zmarłym obejmuje całą gamę różnorodnych wypadków, w zależności od tego, na czym ten związek polega. Przede wszystkim sama ustawa może przewidywać ścisły związek danego prawa lub obowiązku ze zmarłym. Związek taki może również wynikać wprost z wyraźnej woli stron umowy. Nie należą także do spadku prawa majątkowe, które mają na celu zaspokojenie indywidualnego interesu ekonomicznego lub indywidualnych potrzeb zmarłego. Nie wchodzą do spadku także prawa i obowiązki majątkowe wynikające ze stosunków rodzinnych (z wyjątkiem wymagalnych rat alimentów).

Samodzielne ustalenie jakie prawa i obowiązki mogą zostać uznane za ściśle związane z osobą spadkobiercy nie jest łatwe. By ułatwić znalezienie odpowiedzi przygotowałem listę takich praw i obowiązków. Nie są to prawdopodobnie wszystkie prawa i obowiązki ściśle związane ze zmarłym, ale zapoznanie się z tą listą, z pewnością pozwoli Ci rozwiać wiele wątpliwości.

Przeczytaj także Otwarcie spadku – co to znaczy, że spadek się otworzył?

Przykłady praw i obowiązków ściśle związanych ze spadkodawcą

Ściśle związane ze zmarłym są np.:

  1. użytkowanie ustanowione na rzecz zmarłego (za wyjątkiem umowy timeshare);
  2. służebność osobista;
  3. prawa i obowiązki wynikające z umowy o dzieło, której wykonanie zależy od osobistych atrybutów zmarłego;
  4. prawa i obowiązki wynikające z umowy zlecenia (pod warunkiem, że nie umówiono się inaczej);
  5. prawa i obowiązki z umowy agencyjnej;
  6. prawa i obowiązku z umowy komisu;
  7. prawa i obowiązki wynikające z umów o świadczenie usług nieuregulowanych w Kodeksie cywilnym;
  8. umownie ustanowiona renta;
  9. prawo do renty z tytułu uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia;
  10. prawo do odwołania darowizny jeszcze niewykonanej;
  11. prawa zmarłego wynikające z umowy dożywocia;
  12. obowiązek alimentacyjny i prawo do uzyskania świadczeń alimentacyjnych (z wyjątkiem rat już wymagalnych);
  13. zobowiązanie zmarłego twórcy do stworzenia utworu;
  14. roszczenie o wypłatę przyznanego kredytu;
  15. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego;
  16. spółdzielcze prawa organizacyjne wynikające z członkostwa w spółdzielni;
  17. roszczenie o rozwiązanie umowy przekazania gospodarstwa rolnego;
  18. roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem zmarłego w całości lub w części kary lub środka, których nie powinien był ponieść oraz wykonywania wobec niego środka przymusu;
  19. roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną przez poszkodowanego krzywdę (z dwoma wyjątkami kiedy roszczenie zostało uznane na piśmie albo gdy zmarły poszkodowany za życia wytoczył powództwo).

Podstawa prawna

Kodeks cywilny:
Art.  922  [Spadek]
§  1.  Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
§  2.  Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
§  3.  Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Z tego artykułu dowiesz się czym tak naprawdę jest spadek, a więc co podlega dziedziczeniu. Spadek jest jednym z podstawowych pojęć prawa spadkowego.  Kodeks cywilny nie zawiera jednak definicji spadku, choć to pojęcie pojawia się w nim wielokrotnie. Przepisy określają jedynie, co wchodzi, a co nie wchodzi w skład spadku. Zatem co można dziedziczyć?

Czym jest spadek?

Próbując zdefiniować spadek można powiedzieć, że jest to ogół praw i obowiązków majątkowych, które z momentem śmierci danej osoby przechodzą na jedną lub więcej osób w wyniku dziedziczenia. Innymi słowy jest to pewien zbiór praw i obowiązków które są dziedziczone przez spadkobierców w chwili śmierci spadkodawcy. Nie oznacza to jednak, że spadkiem objęte są wszystkie prawa i obowiązki, jakie zmarły miał za życia. 

Dokładne określenie tego co wchodzi, a co nie wchodzi w skład spadku, nie jest rzeczą prostą. 

Pojęcie praw i zobowiązań ściśle związanych z osobą zmarłego oraz pojęcie majątkowego charakteru są tzw. pojęciami nieostrymi, co powoduje, że w niektórych przypadkach pojawiają się trudności co do określenia, czy dana rzecz, prawo lub obowiązek kryteria te spełnia. 

Można jednak wyróżnić pewne składniki, co do których nie ma wątpliwości, że wchodzą do spadku. Dzielimy je na tzw. aktywa i pasywa spadku. Najogólniej rzecz ujmując, aktywa to składniki majątku zmarłego powiększające wartość spadku, a pasywa to pewne obowiązki, które obniżają wartość spadku. Może zdarzyć się i tak, że te drugie (tj. pasywa) przekraczają te pierwsze (tj. aktywa).

Przeczytaj także Wydziedziczenie – jak skutecznie kogoś wydziedziczyć?

Jak ustalić co wchodzi w skład spadku?

Zastanawiając się, czy dane prawo lub obowiązek wejdzie w skład spadku możesz przeprowadzić pewien test, polegający na zadaniu sobie czterech pytań dotyczących danego prawa lub obowiązku.

Pytanie 1: Czy dane prawo lub obowiązek ma charakter cywilnoprawny?

W skład spadku wchodzą tylko prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Cywilnoprawny charakter rozumiany jest szeroko. Charakter cywilnoprawny mają przede wszystkim prawa oraz obowiązki wynikające z prawa cywilnego w ogólności, ale także z prawa pracy, prawa handlowego, prawa papierów wartościowych, czy prawa własności intelektualnej. W odróżnieniu od nich nie mają natomiast charakteru cywilnoprawnego prawa i obowiązki stanowiące element stosunków publicznoprawnych, a wynikające np. z prawa podatkowego, prawa ubezpieczeń społecznych czy prawa karnego.

Pytanie 2: Czy to prawo lub obowiązek ma charakter majątkowy?

Prawa i obowiązki, które wchodzą w skład spadku, muszą mieć charakter majątkowy. Kryterium odróżnienia praw majątkowych od niemajątkowych nie jest jednak ostre. Przyjmuje się jednak, że charakter majątkowy mają takie prawa i obowiązki, które służą realizacji interesów majątkowych uprawnionego. Innymi słowy są to prawa i obowiązki mające pewną wartość, którą możemy określić kwotowo.

Pytanie 3: Czy prawo lub obowiązek nie jest ściśle związane z osobą zmarłego (spadkodawcy)?

Prawa i obowiązki, które wchodzą w skład spadku, nie mogą być ściśle związane z osobą spadkodawcy (o tym jakie to są prawa i obowiązki napisałem w artykule Prawa i obowiązki ściśle związane ze spadkodawcą).

Pytanie 4: Czy określone prawo lub obowiązek nie przechodzi na inne osoby, niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami?

Istnieją rozmaite przepisy mówiące o tym, że określone prawa i obowiązki cywilnoprawne zmarłego przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Te prawa i obowiązki nie należą wówczas do spadku.

Jedynie twierdząca odpowiedź na wszystkie cztery pytania pozwala uznać, że dane prawo lub obowiązek wejdzie w skład spadku.

Lista aktywów i pasywów spadku

Jak widać odpowiedź na pytanie co wchodzi w skład spadku nie jest łatwa. Żeby możliwie uprościć ustalenie co jest, a co nie jest spadkiem, utworzyłem możliwie wyczerpującą listę elementów wchodzących w skład spadku. Nie są to zapewne wszystkie prawa i obowiązki które można po sobie pozostawić, ale jeśli zastanawiasz się co możesz zapisać lub – z drugiej strony – co możesz odziedziczyć, to ta lista z pewnością Ci pomoże. 

Aktywa spadku

Przykładowo do aktywów spadku zaliczmy:

  1. Własność lub udział we własności rzeczy, np. nieruchomości i ich wyposażenie, wszelkie ruchomości takie jak samochód, biżuteria, dzieła sztuki, ubrania, antyki, sprzęt komputerowy, książki;
  2. Własność lub udział we własności zwierząt, zarówno domowych (np. kot, pies) jak i gospodarskich (np. trzoda chlewna, bydło, konie);
  3. Pieniądze posiadane przez spadkodawcę w chwili śmierci;
  4. Wierzytelności, czyli żądania zapłaty skierowane do innych osób;
  5. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu;
  6. Prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej;
  7. Wkład mieszkaniowy do spółdzielni mieszkaniowej w przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu;
  8. Prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz ze związanym z nim prawem własności budynków i innych urządzeń wzniesionych przez wieczystego użytkownika na tym gruncie;
  9. Zastaw i hipoteka (wchodzą w skład spadku pod warunkiem, że do spadku wchodzi również wierzytelność, którą zabezpieczają);
  10. Zastrzeżone dla spadkodawcy prawo pierwokupu oraz prawo odkupu;
  11. Prawo do odwołania darowizny uczynionej przez spadkodawcę (pod warunkiem, że wystąpią określone okoliczności) oraz prawo do żądania zwrotu darowizny odwołanej przed śmiercią spadkodawcy;
  12. Prawo żądania uznania umowy za bezskuteczną;
  13. Prawo przyjęcia oferty, która została skierowana do spadkodawcy i która dotyczy prawa majątkowego (np. oferta darowizny, o ile nie jest ściśle związana ze zmarłym);
  14. Prawo do podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia (np. wobec osób którym spadkodawca był winien pieniądze);
  15. Udziały w spółce z o.o. i akcje w spółce akcyjnej (o ile umowa lub statut nie przewidują ograniczeń);
  16. Prawa z weksla i czeku;
  17. Autorskie prawa majątkowe (np. prawo do korzystania z utworu, prawo do rozporządzania prawem do korzystania z utworu, prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu);
  18. Prawa własności przemysłowej (np. prawo ochronne na znak towarowy, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo rejestracji wzoru przemysłowego) oraz patent udzielony na wynalazek stworzony przez zmarłego.

Pasywa (obowiązki) spadku

Przykładowe pasywa spadku to:

  1. Obowiązek zapłaty zachowku;
  2. Obowiązek wykonania zapisu zwykłego lub polecenia;
  3. Koszty postępowania spadkowego (w tym koszty zabezpieczenia spadku, koszty spisu inwentarza, koszty ogłoszenia testamentu, koszty zarządu spadkiem, wynagrodzenie i wydatki wykonawcy testamentu);
  4. Nieuregulowane koszty leczenia spadkodawcy, opieki nad nim i jego utrzymania przed śmiercią;
  5. Obowiązek udostępnienia małżonkowi zmarłego i innym osobom bliskim, które z nim mieszkały, mieszkania i urządzeń domowych przez trzy miesiące od otwarcia spadku;
  6. Obowiązek przekazania małżonkowi zmarłego tzw. przedmiotów zwykłego urządzenia domowego (czyli rzeczy, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie ze zmarłym lub samemu);
  7. Hipoteka obciążająca wchodzącą do spadku nieruchomość;
  8. Długi pieniężne spadkodawcy (np. niespłacone umowy pożyczki i kredytu, zaległości w płatnościach czynszu, wymagalne alimenty, obowiązek zapłaty renty, niezapłacone raty za rzecz kupioną przez zmarłego, odszkodowanie za wyrządzoną przez zmarłego szkodę, kary umowne, czy obowiązek wykupu weksla);
  9. Długi niepieniężne spadkodawcy (np. obowiązek zwrotu przedmiotów powierzonych spadkodawcy na przechowanie, obowiązek zwrotu rzeczy użyczonych zmarłemu, obowiązki wynikające z zawartej przez zmarłego umowy przedwstępnej, obowiązek wynikający ze złożonej przez spadkodawcę oferty, obowiązek wykonania zawartej umowy darowizny).

Podstawa prawna

Kodeks cywilny:
Art.  922  [Spadek]
§  1.  Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
§  2.  Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
§  3.  Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.